BİZE ULAŞIN

Besinlere Farkli Bir Bakiş:Fonksiyonel Besinler

Bireyler etki gösterebilecek miktarlarına günlük beslenmelerinde yer verdiğinde; besleyici özelliklerinin yanı sıra, sağlığı koruyucu ve geliştirici potansiyel etkileri olan besinlere fonksiyonel besinler denilmektedir. Fonksiyonel besinler, doğal besinler olabileceği gibi, besin sanayinde üretilen bazı besinler de olabilir.

Doğal besinlerden sarımsak, soya, meyve ve sebze grupları fonksiyonel kabul edilirken, besin sanayide üretilen probiyotik, prebiyotik veya simbiyotik (probiyotik ve prebiyotik etkinin bir arada görülmesi) özellik taşıyan besinler ile ülkemizde kullanımı yeni başlamış olan kolesterol düşürmeye yardımcı ürünler de fonksiyonel besin grubunda yer alırlar. Fonksiyonel besinler sitemizde “Ayın Besini” linkinde tek tek incelenecektir. Fonksiyonel besinleri tek tek tanımak için “Ayın Besini” bölümünü takip etmeniz yeterli olacaktır.

Fonksiyonel besinler doğru kullanıldıkları sürece, dengeli bir diyet ve düzenli fiziksel aktiviteyle beraber sağlığı koruyucu ve geliştirici olarak kullanılabilirler. Fakat bu besinlerin tedavi edici değil, “tedaviyi destekleyici” oldukları unutulmamalıdır.

 Aşağıdaki tabloda, bazı fonksiyonel besin bileşenlerine yer verilmiştir.

İSİM KAYNAK ETKİ
b-karoten Havuç, tatlı patates, balkabağı, kayısı, kavun, Serbest radikalleri etkisiz hale getirir. Antioksidan koruma sağlar. Vücutta A vitaminine dönüştürülebilir
Lutein, Zeaksantin Ispanak, mısır, yumurta, turunçgiller, lahana Görme fonksiyonunda olumlu etkisi olduğu düşünülmektedir.
Laykopen Domates ve domates ürünleri, greyfurt ve karpuz Prostat sağlığını korumada olumlu etkileri vardır
Çözünmeyen Posa Meyve, Sebze, buğday Sindirim sistemi sağlığını korur
b-glukan Yulaf, yulaf unu, arpa, çavdar Kalp hastalıkları riskini azaltmakta etkisi olduğu düşünülmektedir
Çözünür Posa Kurubaklagiller, turunçgiller Kalp hastalıkları ve bazı kanser türlerinin oluşum riskini azalttığı düşünülmektedir
Tam tahıl ürünleri Tam buğday unundan yapılmış ekmek, yulaf, kahverengi pirinç Kalp hastalıkları ve bazı kanser türlerinin oluşum riskini azalttığı düşünülmektedir
Tekli Doymamış yağ asitleri (omega-9) Zeytinyağı, kanola yağı Kalp hastalıkları riskini azalttığı düşünülmektedir
Omega-3 Yağlı balıklar, balık yağı, fındık, fıstık, ceviz, keten tohumu Kalp hastalıkları riskini azalttığı düşünülmektedir. Hafıza ve görme işlevini destekler
Flavonoidler Meyveler, siyah üzüm, çay, kahve, çikolata, elma, Hafıza ve kalp fonksiyonları üzerinde olumlu etkileri olduğu düşünülmektedir. Bazı türlerinin antioksidan özelliği bulunmaktadır.
Fitoöstrojenler Soya fasulyesi ve soya ürünleri Menapozda görülen bazı sıkıntıları hafifletir. Bağışıklık sistemini desteklediği düşünülmektedir.
Lignanlar Sebzeler, çavdar ve keten tohumu Kalp sağlığını ve bağışıklık sistemini destekler

REFERANSLAR

1)Hasler CM. (2000) The Changing Face of Functional Foods, J Am Coll Nutr.

2)Hasler CM. (2002) Functional foods: benefits, concerns and challenges-a position paper from the american council on science and health. J Nutr.